edumobile
43 8 97

Współrzędne 88

Uploaded 1 stycznia 2019

Recorded stycznia 2019

-
-
303 m
294 m
0
0,4
0,8
1,67 km

Obejrzane 1 razy, pobrane 0 razy

w pobliżu  Nowy Sącz, Województwo małopolskie (Rzeczpospolita Polska)

Mapa przybliża miejsca związane z wybranymi przez młodzież działaczami społecznymi i niepodległościowymi poznawanymi w ramach projektu „Śladem sądeckich społeczników w drodze do niepodległości”. W samym mieście i jego okolicy, można znaleźć cały szereg innych ciekawych miejsc upamiętniających wybrane osoby i wydarzenia. Naszym celem było jednak tak je zestawić, aby znajdowały się w zwartej lokalizacji, a tym samym możliwe było przejście tej trasy w ciągu kilkudziesięciu minut (np. lekcji). Miejsca dobraliśmy wzdłuż głównej ulicy i dotyczą obiektów, które sądeczanie na co dzień mijają, nie zdając sobie często sprawy z jakimi wydarzeniami były związane i jakie postacie upamiętniają. Stąd każde z miejsc oznaczonych na mapie zostało krótko przedstawione, a dla zainteresowanych są odnośniki to tekstów i innych materiałów.
Projekt „Śladem sądeckich społeczników w drodze do niepodległości”, w ramach którego młodzież uczestniczyła w warsztatach, wywiadach, grach terenowych zbierając informacje o wybranych postaciach, dofinansowany jest ze środków Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich.


Jezuici w Nowym Sączu zapisali piękną kartę dotyczącą działalności duszpasterskiej. Wśród nich szczególne miejsce zajmuje niezłomny kapelan PPPAN, ks. Władysław Gurgacz, który wspierał moralnie, dodawał wiary i otuchy tropionym po wojnie przez komunistów żołnierzompodziemia niepodległościowego. Upamiętnia go tablica na budynku bursy księży Jezuitów, przy ulicy św. Ducha 2, na której widnieje na niej napis:
"Ksiądz Władysław Gurgacz Jezuita, kapelan Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowej (PPAN). Stracony zbrodniczym wyrokiem sądowym władz komunistycznych w Krakowie 14 września 1949 r. w 35 roku życia, 7 roku kapłaństwa i 18 życia zakonnego. Służył Bogu, ojczyźnie i człowiekowi”.
Zobacz:
Biogram http://bohaterzy.edumobile.pl/index.php/111-wladyslaw-gurgacz/313-wladyslaw-gurgacz-niezlomny-kapelan-ppan


Tablice na murze kościoła Św. Ducha upamiętniają zasłużonych dla miasta Jezuitów. Na jednej z nich widnieje napis Karol Bołoz Antoniewicz. Kim Była ta niezwykła postać?
Przeczytaj biogram:
http://bohaterzy.edumobile.pl/index.php/129-biogramy-spolecznicy/391-karol-antoniewicz
Posłuchaj pieśni "Chwalcie łaki umajone":
https://www.youtube.com/watch?v=3IZDKy9qq2E 


atusz – Lucjan Lipiński
Ratusz był świadkiem wielu ważnych dla miasta wydarzeń - również tych niepodległościowych. Wśród znamienitych włodarzy miasta, którzy podejmowali wiele inicjatyw, które przybliżały nas do odzyskania upragnionej wolności był Lucjan Lipiński.
Lucjan Lipiński (1840 – 1892) współtwórca i prezes „Sokoła”, burmistrz miasta mający olbrzymi wkład w budowę obecnego eklektycznego ratusza, kościoła na osiedlu kolejowym czy przyozdobionej popiersiami władców szkoły im. Adama Mickiewicza przy ul. Długosza.
Przeczytaj biogram:
http://bohaterzy.edumobile.pl/index.php/129-biogramy-spolecznicy/395-lucjan-lipinski
Stojąc pod sądeckim ratuszem warto przypomnieć o innym pokoleniu, które podjęło walkę o wolność - pokoleniu Solidarności. Brak realizacji postulatów pracowniczych doprowadził na początku 1981 r. do strajku okupacyjnego w sądeckim ratuszu, do którego weszli przedstawiciele sądeckich zakładów na czele z Jerzym Wyskielem. Po 2 dniach zostali usunięci przez oddziały ZOMO, skąd w pochodzie, niosąc krzyż, przeszli do siedziby Solidarności do Domu Robotniczego.
Po wprowadzeniu stanu wojennego aresztowano 26 działaczy Solidarności z Nowego Sącza. W niewyjaśnionych do dziś okolicznościach zginęli Stanisław Kulig (1981), przewodniczący Solidarności w Gminnej Spółdzielni w Starym Sączu oraz Zbigniew Szkarłat (1986) – przewodniczący i współorganizator Solidarności w Spółdzielni Inwalidów w Nowym Sączu.


Na zbiegu Rynku i ulicy Jagiellońskiej w zabytkowej kamienicy z przełomu XVIII i XIX w. mieści się Galeria Marii Ritter.
Maria Ritter (1899 – 1976) – „Sądecka kapłanka sztuki” - oddana miastu malarka, rzeźbiarka, społecznik. W czasie II wojny światowej zaangażowana w kolportaż prasy podziemnej i pomoc ofiarom niemieckiej okupacji - pracowała w kuchni i Herbaciarni PCK, współtworzyła sądecką „Żegotę” i Radę Główną Opiekuńczą.
Zobacz: Artykuł o Marii Ritter http://muzeum.sacz.pl/maria-ritter-sadecka-kaplanka-sztuki/  
Przechodząc obok budynku Sokoła kojarzymy go głównie z pięknym kinem, a Sokół to coś znacznie więcej – organizacja dzięki której, gdy wybuchła I wojna z całej Galicji tłumnie do legionów stawiała się młodzież, gotowa walczyć o niepodległość. W Nowym Sączu Towarzystwo Gimnastyczne Sokół założono w 1893 r. Organizacja stawiała sobie za cel krzewienie kultury fizycznej i sportu oraz wychowanie młodzieży w duchu patriotycznym. Jej pierwszym prezesem, inicjatorem budowy siedziby Towarzystwa był zastępca burmistrza Lucjan Lipiński. Oprócz prowadzenia zajęć sportowych dla młodzieży, organizowano wycieczki, wieczornice, uroczystości patriotyczne, a od 1912 r. działają paramilitarne Polowe Drużyny Sokole. Gdy wybuchła I wojna, mieścił się tu Wojskowy Komisariat Legionowy, kierujący pod przewodnictwem Józefa Wojtygi i Jana Małeckiego akcją werbunkową. Zostały też wyznaczone pomieszczenia dające schronienie i opiekę legionistom w trakcie wojny. Warto w tym miejscu podkreślić zaangażowanie kobiet sądeckich w pomoc dla legionistów, a wśród nich m.in. Albinę Małecką (1870 – 1934), żonę wiceprezesa Sokoła, inicjatorkę organizacji kobiecych, opiekunkę sierot, zaangażowaną w prowadzenie szpitala dla rannych czy też Herbaciarni Czerwonego Krzyża przy dworcu kolejowym.
Zobacz: Artykuł o Sokole http://bohaterzy.edumobile.pl/index.php/130-organizacje-i-dziela-zwiazane-z-wybranymi-spolecznikami/388-towarzystwo-gimnastyczne-sokol 


https://www.youtube.com/embed/QeOUbFv9luQ

Szkoła im. Jana Długosza miała wielu znamienitych nauczycieli. Wśród nich „człowiek instytucja” Feliks Rapf.
Feliks Rapf (1891 – 1972) - uczestnik obu wojen światowych i wojny polsko-bolszewickiej, pedagog, publicysta, patron sądeckiego oddziału Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego. Jego wielką pasją była promocja regionu, turystyki i taternictwa - inicjator budowy schronisk, twórca znakowania szlaków turystycznych (dwie białe kreski między którymi jedna w kolorze szlaku; oznakował ponad 400 szlaków), autor unikalnych kronik filmowych Sądecczyzny.
Zobacz: Sądeckie Kroniki Filmowe https://www.youtube.com/watch?v=IrMGhP8wlRU
https://www.youtube.com/watch?v=QeOUbFv9luQ


Choć Miejski Ośrodek Kultury jest dobrze znany Sądeczanom, to rzadziej pamiętamy o tym, że powstał w 1937 roku, jako pomnik dla szczerego patrioty, skutecznego żołnierza, urzędnika i polityka – Bronisława Pierackiego, który został pochowany naprzeciw niego, na Starym Cmentarzu.
Bronisław Pieracki (1895 – 1934) – od najmłodszych lat członek tajnych patriotycznych organizacji młodzieżowych, Związku Strzeleckiego, a w trakcie I wojny legionów. Uczestnik obrony Lwowa przed Ukraińcami. Zaufany Józefa Piłsudskiego, członek wielu ministerstw w dwudziestoleciu międzywojennym m.in. wicepremier i minister spraw wewnętrznych. Zamordowany strzałem w tył głowy przez nacjonalistę ukraińskiego. Żegnany w Nowym Sączu przez tysiące osób na pogrzebie, który był pierwszym transmitowanym na całą Polskę przez Polskie Radio.
Zobacz: Sigillum XVIII - śmierć gen. Bronisława Wilhelma Pierackiego
https://www.youtube.com/watch?v=vvFtjpl_5P4 


Tuż obok MOK dostojnie dosiada swą kasztankę marszałek Józef Piłsudski, twórca legionów, bohater walk o niepodległość i granice, honorowy obywatel miasta Nowego Sącza. Odsłonięcia pomnika dokonano 28 października 2018 r., jako jedno z głównych wydarzeń obchodów 100 rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości.
Zobacz:
Artykuł o wizycie Józefa Piłsudskiego w Nowym Sączu http://twojsacz.pl/102-lata-temu-pilsudski-wkroczyl-nowego-sacza/
Film Spełniony sen wolności https://www.youtube.com/watch?v=JSfxPOXnqsk 
Stary cmentarz – ogrodzony niskim płotkiem, osłonięty drzewami - wrósł w krajobraz miasta, mijany codziennie przez setki wędrujących Sądeczan. Wielu z nas nie zadaje już sobie pytania: co to za miejsce, kiedy i dlaczego powstało?
Zobacz: Informacje o starym cmentarzu
http://www.nowysacz.pl/stary-cmentarz-cmentarz-zasluzonych-ul-jagiellonska
Pieta Sądecka - pomnik-mauzoleum, przedstawiający matkę opłakującą leżącego na jej kolanach syna, wzniesiony w 1954 r. dla upamiętnienia ofiar terroru niemieckiego. (aut. Janina Reichert-Toth).
12 jesionów posadzonych w 1948 r. to żywe pomniki miejsc straceń z lat okupacji niemieckiej np. z Biegonic. Rozstrzelano tam w 1941 r. m.in. Bolesława Barbackiego, malarza, aktywnego działacza społecznego, patrona widocznego z cmentarza Zespołu Szkół nr 3.
Jeśli będziemy chcieli dowiedzieć się więcej o losach Sądecczyzny w trakcie II wojny światowej warto sięgnąć po publikacje Józefa Bieńka, działacza podziemia niepodległościowego, autora licznych publikacji o okupacji na Sądecczyźnie.
Przed Pietą znajduje się grób Bronisława Pierackiego, który został przeniesiony na to zaszczytne miejsce z cmentarza komunalnego 14 października 2018 podczas uroczystego – czwartego już – pochówku.
Na prawo od grobu Pierackiego widnieje pomnik płk. Narcyza Wiatra „Zawojny”, działacza ruchu ludowego, a w okresie okupacji niemieckiej komendanta Batalionów Chłopskich w Małopolsce i na Śląsku, zamordowanego przez UB na krakowskich Plantach, w kwietniu 1945 r.
Mówiąc o ruchu ludowym warto w tym miejscu wspomnieć o pochowanym na heleńskim cmentarzu Janie Potoczku, pośle do Sejmu Krajowego we Lwowie, współzałożycielu pierwszej partii chłopskiej ZSCh. Wniósł ogromny wkład w podnoszenie świadomości chłopów, rozwoju szkolnictwa, polepszenia ich sytuacji bytowej – brania sprawy wsi we własne ręce.


Podchodząc do przycmentarnej kaplicy, na jej murach zauważymy tablicę z napisem Ks. Michał Stanisław Głowacki „Świetopełk” – „...folklorysta, patriota, wikary w Nowym Sączu, Żabnie, Żywcu i Poroninie, uczestnik konspiracji niepodległościowej w Galicji, inspirator powstania chochołowskiego, w lutym 1846 aresztowany, zmarł w szpitalu więziennym w Nowym Sączu 24 V 1846 r. został pochowany na tym cmentarzu. W 160 – rocznicę zrywu niepodległościowego w Małopolsce, dla ocalenia pamięci bohaterskich przodków, uczestników konspiracji z lat 1845 – 1846, którzy wolność Ojczyzny stawiali wyżej niż własną”.
Przeczytaj: Działalność patriotyczna księdza… http://rcin.org.pl/Content/35292/WA303_32309_A96-KH-R-68-2_Listy.pdf 

Komentarze

    You can or this trail